1. Wszystko zaczyna się na kwiatach
Pszczoły zbieraczki odwiedzają kwitnące rośliny i pobierają nektar. Trafia on do specjalnego odcinka przewodu pokarmowego nazywanego wolem miodowym. Już podczas transportu rozpoczynają się przemiany składników nektaru z udziałem enzymów pochodzących od pszczoły.
Kwiat to dopiero początek
Rodzaj rośliny, pogoda i dostępność pożytku mają wpływ na późniejszy charakter miodu.
2. Pszczoła wraca z nektarem do ula
Po napełnieniu wola miodowego zbieraczka wraca do rodziny. Nie odkłada jednak nektaru od razu jako gotowego miodu. W ulu przekazuje go innym robotnicom, które kontynuują jego przetwarzanie.
3. Nektar jest przekazywany między pszczołami
Podczas przekazywania nektaru pomiędzy robotnicami zachodzą dalsze przemiany enzymatyczne. Jednocześnie materiał jest przygotowywany do umieszczenia w komórkach plastra. To jeden z etapów, dzięki którym nektar stopniowo zmienia swoje właściwości.
4. Miód dojrzewa w plastrze
Nektar trafia do komórek plastra, gdzie stopniowo traci nadmiar wody. Pszczoły wspomagają ten proces ruchem skrzydeł i wentylacją ula. Wraz z zagęszczaniem zmienia się konsystencja i stabilność powstającego miodu.
Praca całej rodziny
Za dojrzewanie miodu odpowiada nie jedna pszczoła, ale skoordynowana praca wielu robotnic.
Komórki plastra
To właśnie tutaj miód jest magazynowany i osiąga dojrzałość.
5. Dojrzały miód zostaje zasklepiony
Kiedy miód jest wystarczająco dojrzały, pszczoły zamykają komórkę cienką warstwą wosku. Zasklepiony plaster jest dla pszczelarza ważną wskazówką, że zapas został przygotowany przez rodzinę do dłuższego przechowywania.
6. Miodobranie – z plastra do słoika
Podczas miodobrania pszczelarz wybiera odpowiednio dojrzałe ramki. Po usunięciu zasklepu miód jest pozyskiwany z plastrów, następnie może zostać przecedzony i rozlany do opakowań. Sposób postępowania powinien ograniczać niepotrzebne przegrzewanie i zanieczyszczanie produktu.
Miodobranie
Moment zbioru dobiera się do dojrzałości miodu i przebiegu danego pożytku.
Gotowy miód
Po rozlaniu miód nadal pozostaje produktem naturalnym – może z czasem zmienić konsystencję i skrystalizować.
Dlaczego miody różnią się między sobą?
To, jaki miód powstanie, zależy przede wszystkim od źródła pożytku. Inny charakter ma miód z nektaru robinii akacjowej, inny z facelii, a jeszcze inny miód powstający z wielu roślin. Wpływ mają również pogoda, miejsce, sezon i warunki dojrzewania.
Dlatego naturalne miody nie muszą być identyczne w każdym roku. Różnice w odcieniu, aromacie czy szybkości krystalizacji mogą być normalną cechą kolejnych zbiorów.
Ile trwa powstawanie miodu?
Nie ma jednej stałej liczby godzin lub dni, która pasowałaby do każdej rodziny pszczelej i każdego pożytku. Tempo zależy m.in. od ilości przynoszonego nektaru, jego początkowej zawartości wody, temperatury i wilgotności oraz siły rodziny pszczelej. Najważniejsze jest to, że surowiec nie staje się dojrzałym miodem natychmiast po przyniesieniu do ula.
Pszczoły muszą go przetworzyć i zagęścić. Dopiero dojrzały zapas jest przechowywany w komórkach i zasklepiany woskiem.
Czy miód powstaje z pyłku?
Nie. Pyłek jest dla pszczół bardzo ważnym źródłem składników pokarmowych, ale nie jest podstawowym surowcem do produkcji miodu. Miód powstaje przede wszystkim z nektaru kwiatowego albo ze spadzi. Niewielkie ilości pyłku mogą naturalnie występować w miodzie, ale nie oznacza to, że miód jest z niego „robiony”.
Najczęstsze pytania
Czy pszczoły produkują miód tylko z nektaru?
Nie. Oprócz miodów nektarowych istnieją również miody spadziowe oraz nektarowo-spadziowe.
Czy miód w plastrze od razu jest gotowy?
Nie. Świeżo przyniesiony materiał ma więcej wody i musi zostać przez pszczoły przetworzony oraz zagęszczony.
Po co pszczoły zasklepiają miód?
Zamknięcie komórki woskiem chroni dojrzały zapas przeznaczony do przechowywania w ulu.
Dlaczego miód po czasie krystalizuje?
Krystalizacja wynika z naturalnego składu miodu. Tempo tego procesu różni się pomiędzy odmianami.
Czy pszczoły robią miód z pyłku?
Nie. Podstawowym surowcem jest nektar lub spadź. Pyłek pełni w rodzinie pszczelej inną ważną rolę pokarmową.
Ile czasu pszczoły potrzebują, żeby zrobić miód?
Nie ma jednej stałej wartości. Czas dojrzewania zależy od warunków w ulu, właściwości surowca i intensywności pożytku.